સમજાવો: કાર્બોનિલ સમૂહ ધ્રુવીય છે અને તે ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (electrophilic) અને કેન્દ્ર-અનુરાગી (nucleophilic) કેન્દ્રો ધરાવે છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધ્રુવીય બંધ: કાર્બોનિલ સમૂહમાં,કાર્બન-ઓક્સિજન દ્વિબંધ ઓક્સિજનની $(3.5)$ કાર્બન $(2.5)$ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતાને કારણે ધ્રુવીય બને છે.
પરિણામે,ઓક્સિજન પરમાણુ $\pi$-બંધના ઇલેક્ટ્રોન વાદળને પોતાની તરફ આકર્ષે છે,જે આ રીતે દર્શાવી શકાય: $C=O \leftrightarrow C^{+\delta}=O^{-\delta}$.
કાર્બોનિલ સંયોજનો નોંધપાત્ર દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે અને ઈથર કરતા વધુ ધ્રુવીય હોય છે.
$(b)$ સંસ્પંદન બંધારણ: કાર્બોનિલ સમૂહની ઉચ્ચ ધ્રુવીયતા $(C^{+\delta}=O^{-\delta})$ તટસ્થ અને દ્વિધ્રુવીય બંધારણોના સંસ્પંદનના આધારે સમજાવી શકાય છે.
$(c)$ ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (લુઈસ એસિડ) અને કેન્દ્ર-અનુરાગી (લુઈસ બેઇઝ) કેન્દ્રો: કાર્બન-ઓક્સિજન દ્વિબંધ ઓક્સિજનની કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતાને કારણે ધ્રુવીય બને છે. તેથી,કાર્બોનિલ કાર્બન એક ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (લુઈસ એસિડ) કેન્દ્ર તરીકે અને કાર્બોનિલ ઓક્સિજન એક કેન્દ્ર-અનુરાગી (લુઈસ બેઇઝ) કેન્દ્ર તરીકે વર્તે છે.

Explore More

Similar Questions

કોલમ-$I$ માં કાર્બોનિલ સમૂહના રેખાચિત્રો આપેલા છે અને કોલમ-$II$ માં તેનું વર્ણન આપેલું છે,તો કોલમ-$I$ ને કોલમ-$II$ માં આપેલા સાચા વિકલ્પ સાથે જોડો.
| કોલમ-$I$ (રેખાચિત્ર) | કોલમ-$II$ (વર્ણન) |
| :--- | :--- |
| $(A)$ કાર્બોનિલ સમૂહના સંસ્પંદન બંધારણો | $(i)$ કાર્બન-ઓક્સિજનમાં $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનનું વાદળ સમતલની ઉપર અને નીચે છે. |
| $(B)$ કાર્બોનિલ સમૂહની ભૂમિતિ | (ii) કાર્બોનિલ કાર્બન પરની સંકરણમાં ભાગ ન લેતી $2p$ અને ઓક્સિજન પરની એકાકી ઇલેક્ટ્રોનવાળી $2p$ કક્ષકો પરસ્પર સમાંતર અને સમતલને લંબ છે. |
| $(C)$ કાર્બોનિલ સમૂહમાં $\sigma$-બંધ | (iii) કાર્બોનિલ કાર્બનનું $sp^2$ સંકરણ છે અને તે સમતલીય ત્રિકોણીય બંધારણ ધરાવે છે અને બંધકોણ આશરે $120^{\circ}$ છે. |
| $(D)$ કાર્બોનિલ સમૂહમાં $\pi$-બંધ | (iv) કાર્બોનિલ સમૂહના બે સંસ્પંદન બંધારણો સૂચવે છે કે કાર્બન-ઓક્સિજન બંધ ધ્રુવીય છે તથા કાર્બન પરમાણુ ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી કેન્દ્ર અને ઓક્સિજન પરમાણુ કેન્દ્રાનુરાગી કેન્દ્ર છે. |

વેનિલીન (Vanillin) માં રહેલા ક્રિયાશીલ સમૂહોને ઓળખો.

કોલમ-$I$ માં આપેલા કાર્બોનિલ સંયોજનના $IUPAC$ નામ સાથે કોલમ-$II$ માં તેની રચના અને કોલમ-$III$ માં તેના સામાન્ય નામ સાથે જોડો.
કોલમ-$I$ ($IUPAC$ નામ) કોલમ-$II$ (બંધારણ) કોલમ-$III$ (સામાન્ય નામ)
$A. 4$-ઓક્સોપેન્ટેનાલ $i. CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$ $p. {\text{એસીટાઇલ એસીટોન}}$
$B. {\text{ઈથેન}-}1,2{-\text{ડાયલ}}$ $ii. CH_3COCH_2CH_2CHO$ $q. {\text{વેલેરાલ્ડિહાઈડ}}$
$C. {\text{પેન્ટેન}-}2,4{-\text{ડાયોન}}$ $iii. CHOCHO$ $r. \beta{-\text{એસીટાઇલ પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ}}$
$D. {\text{પેન્ટેનાલ}}$ $iv. CH_3COCH_2COCH_3$ $s. {\text{ગ્લાયોક્સલ}}$

નીચેના અણુમાં કયો ક્રિયાશીલ સમૂહ હાજર નથી તે ઓળખો:-
$CH_3 - C(=O) - O - CH_2 - C(=O) - CH_2 - NH_2$

મેસિટિલ ઓક્સાઇડ એ કોનું સામાન્ય નામ છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo